Je eerste sterfgeval

Je hoeft niet altijd sterk te zijn
Wat doe je als iemand sterft, die je maanden hebt verzorgd? Er zijn natuurlijk de dingen die je leert op school. Maar dat is vooral techniek. Daarnaast zullen er vaak ook emoties zijn. Verdriet. Paniek. Kwaadheid. Spijt. Hoe ga je daarmee om?

Laura denkt nog regelmatig terug aan haar eerste sterfgeval. Ze was in het eerste jaar van haar opleiding voor verzorgende IG. Net als nu werkte ze in Vreugdehof, op een etage voor somatische zorg. ‘Daar verzorgde ik een oude dame,’ vertelt ze, ‘met wie ik iets heel speciaals had. Ze kwam net als ik uit Indonesië. Als ik met haar praatte, voelde ik me verbonden met mijn jeugd. Ze werd een beetje als een oma.’

Mevrouw was al in de negentig. Ze had dag en nacht pijn en was bekaf. ‘Waarschijnlijk heeft ze haar einde aan voelen komen en zelfs gestuurd,’ zo vermoedt Laura. ‘Op een middag zat ik aan haar bed en keek ze me alleen nog maar aan. Ze kon haast niet meer praten, ze wilde niet meer. Toen ben ik met haar gaan bidden. Gewoon, in gesprek met God, in mijn eigen woorden. Ik zag dat ze er rustig van werd. Ze kreeg een heel tevreden blik. Heel kort daarna is ze overleden.’

Ontroostbaar

Wat gebeurt er op zo’n moment? Laura is er zelf nog verbaasd over. ‘Wassen, netjes maken, de familie troosten,’ zegt ze. ‘Al die dingen die je leert op school… daar was ik totaal niet mee bezig. Ik was ontroostbaar! Ik huilde en huilde. Ik had de dochter van mevrouw op willen vangen. Maar ik huilde nog harder dan zij. Haar ogen, die dankbare, volle blik…  ik bleef ze maar voor me zien. Ik ging denken aan mijn eigen leven. Dat het zo kort is. Dat de dood je zomaar kan halen.’

Zo gaat het in een verpleeghuis. De dood komt er vrijwel dagelijks voorbij, iedereen krijgt ermee te maken. En of het nou mooi en ontroerend of diep treurig is, zo’n eerste sterfgeval kan keihard binnenkomen. Zij-instromer Laura was al over de veertig toen het haar gebeurde. Ze had al volop levenservaring. En nog was ze zo overstuur. Hoe heftig moet het dan zijn als je pas rond de twintig bent?

Open voor gevoelens

Laura vindt dat de opleiding leerlingen er goed op voorbereidt. ‘Onze mentor heeft er veel over verteld. Wat er kan gebeuren als mensen overlijden. Hoe ze eruit kunnen zien, wat dat met je kan doen. Hoe belangrijk het is om met iemand te praten als je van slag bent. Bij mij ging dat trouwens vanzelf. Je helpt elkaar, dat is logisch.’

‘Een paar tips heb ik wel. Ten eerste: sta open voor de gevoelens die je tegenkomt, onderdruk ze niet. Het kan gebeuren dat je minder sterk bent dan je verwachtte, op het moment dat je iemand dood ziet gaan. Dat is niet erg, je hoeft je niet te schamen. We moeten het allemaal leren. Flink huilen is denk ik beter dan stil in een hoekje kruipen. Ten tweede: bewaak je grenzen en praat erover als je dingen echt niet wilt. Er zijn altijd anderen die je kunnen helpen. Ik heb zelf bijvoorbeeld moeite met euthanasie, mensen die de dokter vragen een einde aan hun leven te maken. Ik wil zo’n persoon wel verzorgen, heb ik gezegd, maar ik wil er niet bij zijn als het gebeurt. Mijn collega’s respecteren dat. Je wilt je werk graag goed doen, maar je blijft een mens. Je hoeft niet alles te kunnen.’

Meer lezen