Wij gebruiken cookies en scripts om onze website te verbeteren. Meer informatie over het privacy- & cookiebeleid van Amstelring

Print deze pagina

Wim Kok: 'Met liefde voor een ander zorgen'

Terug naar overzicht
3 apr '17
Wim Kok (78) viert het 45 jarig bestaan van Het Schouw, een 'rood huis' van de voormalige Willem Drees Stichting. Zo’n honderd ouderen luisteren op 23 maart 2017 geboeid naar de voormalig vakbondsman, ex-partijleider en oud-minister president. Het gesprek gaat niet over politiek of de verkiezingsuitslag, maar over de schande van een eigen wasbakje, het ‘verplicht’ luisteren naar de VARA op zaterdagavond, eenzaamheid die bij ouderen op de loer ligt en de mens als sociaal wezen.
Hoezeer de wereld veranderd is in pakweg 70 jaar blijkt wel uit een anekdote van de heer Kok: ‘Je had thuis geen luxe voorzieningen. Huiswerk maakte je in de huiskamer, want daar was de kachel. Andere kamers waren koud. Het was ook veel kouder dan nu trouwens, en de winters duurden lang. En hoe je je waste: op zaterdagavond kwam er een teiltje met water en daar moest je het dan een beetje mee doen. Op een gegeven moment kwam er een badhuis in het dorp, ik was een jaar of 16 geloof ik. Dan ging je met een builtje schone kleren onder je snelbinders naar het badhuis, een kilometer fietsen, om daar op zaterdagmiddag onder de douche te gaan. Nou, dat was een luxe die je je niet kon voorstellen!’.
‘Als ik dat nu aan de kleinkinderen vertel kijken ze je aan met ogen op steeltjes, alsof je van een andere planeet komt. In een leven lang is er eigenlijk ontzettend veel veranderd, in alle opzichten.’


‘Luxe’ voor arbeiders

In de jaren 50 ontstaat er behoefte aan fatsoenlijke ouderenzorg voor mensen met een niet-kerkelijke achtergrond. In 1957 wordt het Willem Dreeshuis geopend. Iedereen - ook arme mensen - zijn er welkom. Elke bewoner heeft een eigen kamer met een eigen wasbak. De kranten schrijven dat het een schande is dat arme arbeiders hun oude dag in zo’n luxe kunnen doorbrengen. Het lijkt wel een hotel! In 1972 opent Het Schouw in Amsterdam-Noord de deuren en daar is het nog luxer: iedereen heeft een eigen badkamer met toilet.


Bij het een of bij het ander

De heer Kok: ‘In die tijd was de samenleving veel meer opgedeeld in vakjes als het ware. Je hoorde bij het een of bij het ander. Dat gold ook voor je familie, je familie hoorde bij de PvdA, NVV, Humanitas, de VARA en was socialistisch. Ik herinner me dat het bij ons thuis niet was toegestaan om op zaterdagavond naar iets anders te luisteren dan naar de VARA. Je had dan 2 radioprogramma’s, de Showboat van de VARA en Negen heit de klok van de KRO. De KRO was ‘niet van ons’ dus daar luisterde je niet naar. De verzuiling deelde de maatschappij op in vakjes, maar tegelijkertijd was de scheidslijn tussen generaties minder scherp dan nu het geval is. Ik denk dat mensen ook nu nog wel verbondenheid voelen met een bepaalde stroming of gedachtengoed, maar minder intensief’.


Eenzaamheid ligt op de loer

Het afschaffen van de AWBZ, het sluiten van verzorgingshuizen en de tendens dat ouderen langer zelfstandig blijven wonen is positief maar brengt ook een gevaar met zich mee aldus Kok. ‘Thuis blijven wonen is natuurlijk fijn, maar de eenzaamheid ligt wel op de loer. Eenzaamheid maakt zich zelfs meester van heel veel mensen. En daar zijn met allerlei beleidsmaatregelen niet 1-2-3 oplossingen voor. We moeten weer door een fase heen waarin we als samenleving gaan herontdekken dat we iets met elkaar hebben. Dat is op dit moment te weinig het geval. Individualisering was goed op zichzelf, dat mensen als individu rechten hebben, maar individualisme - alleen voor jezelf zorgen en te weinig voor elkaar - is mijn inziens te ver voortgeschreden. En dat zie je ook in de positie waarin ouderen verkeren.’


Verbondenheid in de buurt

‘Mijn vrouw en ik wonen in een klein straatje in Amsterdam Nieuw-West, met mensen die grotendeels ook van onze leeftijd zijn. Je ziet dat gewoon een beetje aandacht hebben voor elkaar, wat heel iets anders is dan elke dag bij elkaar op de koffie komen, al veel helpt. Aandacht hebben voor elkaar, er zijn, informeren naar hoe het gaat. Het gaat erom verbondenheid tot stand te brengen in de buurt waar je woont, naast het gewone contact met familie, vrienden, clubs en organisaties. Zorgzaamheid voor elkaar kan niet alleen door de overheid worden georganiseerd, dat moet ook uit de mensen zelf komen.’


Sociale wezens

‘En het geheim zit ‘m er ook in, dat je niet pas over dit soort dingen gaat nadenken als je al heel oud bent en onvoldoende voor jezelf kunt zorgen. Wees ook niet te bescheiden om - zelfs op hogere leeftijd - nog nieuwe verbindingen aan te gaan, nieuwe dingen te doen. Mensen zijn sociale wezens en hebben meer behoefte aan sociaal contact dan je zou denken.
Het Schouw is daar een unieke locatie voor, omdat het een soort trefpunt heeft voor ouderen die in de buurt wonen én voor bewoners van Het Schouw zelf. En vanwege de rode signatuur heeft het ook een bepaalde nestgeur, dat voelt gewoon fijn met elkaar.’


Florence Nightingale

‘Dat samen doen, verbondenheid tot stand brengen, trekt een enorme wissel op de medewerkers die in de zorg werkzaam zijn. Zij moeten voldoende tijd hebben om dit goed te kunnen invullen. Ik zie dat heel veel verzorgers van goede wil zijn. Maar vaak zijn ze door de werkbelasting niet in staat om op een voor hen zelf bevredigende manier invulling te geven aan hun verantwoordelijkheid. We moeten mensen opleiden die er zelf genoegen aan ontleden om met liefde voor andere te zorgen. Daar hoef je geen Florence Nightingale voor te zijn, het zijn allemaal hele normale mannen en vrouwen. Maar er moet een enorme opleidingsslag voor worden gemaakt. En het moet ook in de beloning tot uitdrukking komen. Uit de beloning moet erkenning blijken voor het verantwoordelijke werk dat ze doen. Dat geldt ook voor andere sectoren zoals bijvoorbeeld het onderwijs, dit zijn zulke vitale onderdelen van onze samenleving! Je moet daar mensen hebben die arbeidsvreugde, plezier en aandacht uitstralen. Dat is ontzettend belangrijk.’